BIỂU QUYẾT THÔNG QUA PHÁT HÀNH CỔ PHIẾU CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

BIỂU QUYẾT THÔNG QUA PHÁT HÀNH CỔ PHIẾU CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

Theo quy định pháp luật chứng khoán, Công ty đại chúng được quyền phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động (viết tắt là “Chương trình ESOP”). Việc Công ty phát hành là nhằm mục đích ghi nhận những đóng góp của người lao động đối với công ty, khuyến khích người lao động có năng lực, kinh nghiệm gắn bó với công ty lâu dài, gắn kết lợi ích giữa công ty và người lao động, tạo động lực cho công ty phát triển bền vững. Chính sách này được coi như một phần đãi ngộ, thưởng mà Công ty dành cho người lao động[1].

Công ty phát hành Chương trình ESOP phải đảm bảo các điều kiện: có phương án phát hành được Đại hội đồng cổ đông thông qua, tổng số cổ phiếu phát hành trong mỗi 12 tháng không được vượt quá 5% số cổ phiếu đang lưu hành, có tiêu chuẩ, danh sách người lao động được tham gia chương trình[2], tài liệu báo cáo phát hành cổ phiếu[3] được quy định tại Nghị định 155/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán. Theo đó, tại khoản 3 Điều 65 của Nghị định 155/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định: “Quyết định của Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị (trong trường hợp được Đại hội đồng cổ đông ủy quyền) thông qua tiêu chuẩn và danh sách người lao động được tham gia chương trình, nguyên tắc xác định số cổ phiếu được phân phối cho từng đối tượng và thời gian thực hiện. Những người có quyền lợi liên quan đến đợt phát hành không được tham gia biểu quyết thông qua nội dung này” (trước đây nội dung này được quy định tại khoản 2 Điều 36 Thông tư 162/2015/TT-BTC ngày 26/10/2015 của Bộ Tài chính). Vậy, ai là người được xác định có quyền lợi liên quan đến đợt phát hành và việc phải từ bỏ quyền biểu quyết này được hiểu như thế nào.

Về quy trình thông qua nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông về phát hành ESOP: Thể thức biểu quyết thông qua những nội dung cần được thông qua ngay tại cuộc họp Đại hội đồng cổ đông theo hình thức “giơ thẻ”, cụ thể: Bầu đoàn chủ tịch, Ban thư ký, Ban kiểm phiếu; thông qua chương trình nghị sự và quy chế cuộc họp; thông qua tờ trình của Hội đồng quản trị về phát hành ESOP.

Về nguyên tắc biểu quyết: Nguyên tắc thông qua nghị quyết, quyết định là dựa trên số lượng người/vốn dự họp. Từ dự họp mới có quyền biểu quyết (có thể họp trực tiếp/trực tuyến, hoặc ủy quyền)

Nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông được thông qua bằng 2 hình thức:

Hình thức 1: Bằng phiếu biểu quyết: cổ đông biểu quyết bằng phiếu biểu quyết bỏ phiếu vào hòm phiếu và thư ký sẽ thu phiếu biểu quyết để Ban kiểm phiếu tiến hành kiểm phiếu.

Hình thức 2 bằng thẻ biểu quyết: cổ đông thực hiện giơ thẻ biểu quyết để biểu quyết “tán thành” hoặc “không tán thành” hoặc “không có ý kiến”[4]. Do đó, nếu không tách những người có quyền lợi liên quan trong đợt phát hành ESOP, nếu không tỷ lệ tán thành đối với quyết định được thông qua bằng hình thức này không chĩnh ác vì khi đó, Ban kiểm phiếu sẽ không thể phân biệt được ai là người có quyền lợi liên quan và ai là người không có quyền lợi liên quan trong đợt phát hành ESOP.

Những người có quyền lợi liên quan đến đợt phát hành là người lao động được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của công ty, đối tượng phát hành theo danh sách chi tiết theo Chương trình ESOP, như: thành viên Hội đồng quản trị, Ban cố vấn, Ban Tổng giám đốc, các cấp quản lý, người lao động.

Nếu những người trên có quyền biểu quyết thông qua Nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông thì họ phải từ bỏ quyền này: Thứ nhất, việc biểu quyết tại cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thường được thực hiện bằng cách giơ tay, giơ phiếu, bỏ phiếu kín, mỗi cổ phần có một quyền biểu quyền. Thứ hai, quyền biểu quyết có thể trị giá được bằng tiền và là quyền tài sản[5]. Thứ ba, người hưởng lợi phải từ bỏ quyền biểu quyết, bởi vì việc từ bỏ quyền này là nhằm lấy được một lợi ích khác, không cần biết họ có chấp nhận hay không, tức là họ sẽ không có quyền từ chối. Do vậy, khi thực hiện thủ tục thông qua đợt phát hành thì phải tách phiếu của những người có quyền lợi liên quan trong đợt phát hành cổ phiếu theo Chương trình ESOP.

Trong thực tiễn xét xử, Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng[6] đã nhận định "kết quả bỏ phiếu tại biên bản họp Đạ hội đồng cổ đông ngày 22/3/2017 của Công ty cổ phần O về nội dung chào bán cho cán bộ chủ chốt không khách quan, bởi lẽ đối tượng được lựa chọn phân phối cổ phiếu cũng là đối tượng biểu quyết qua bỏ phiếu, là vi phạm khoản 2 Điều 36 Thông tư 162/2015/TT-BTC ngày 26/10/2015 của Bộ Tài chính". Vì vậy, Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đã hủy toàn bộ nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2017 ngày 22/3/2017 của Công ty cổ phần O.

Để tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo tính khách quan khi biểu quyết thông qua Chương trình ESOP, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, cũng như nâng cao năng lực quản trị công ty, Ban tổ chức Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm phiếu phải phổ biến quy chế biểu quyết và hướng dẫn cách thức biểu quyết và phải thực hiện tách riêng phiếu của những người có quyền lợi liên quan trong đợt phát hành cổ phiếu theo Chương trình ESOP.

Thực tiễn xét xử: Sau khi xem xét các luận điểm và bằng chứng của cả hai bên, Tòa quyết định hủy bỏ Nghị quyết của ĐHĐCĐ do vi phạm các quy định của pháp luật. Tòa nhấn mạnh: sự cần thiết của việc tuân thủ các quy định pháp luật trong quản trị công ty; việc hủy bỏ nghị quyết ĐHĐCĐ là nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các cổ đông và đảm bảo sự minh bạch trong hoạt động của công ty. Quyết định của Tòa phản ánh sự cân nhắc kỹ lưỡng và công bằng trong việc giải quyết vụ án (Quyết định số 505/2023/QĐDS-PT ngày 25/4/2023 của TAND TPHCM).

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

      1.         Nghị định 155/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ;

      2.         Thông tư số 162/2015/TT-BTC ngày 26/10/2015 của Bộ Tài chính;

      3.         Trương Nhật Quang, 2016. Pháp luật về Doanh nghiệp các vấn đề pháp lý cơ bản, Nhà xuất bản dân trí, trang 273;

      4.         Bản án số 05/2018/KDTM-PT ngày 12/3/2018 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về việc tranh chấp giữa thành viên của công ty với công ty. Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/banan/ban-an/ban-an-ve-tranh-chap-giua-thanh-vien-cua-cong-ty-voi-cong-ty-so-052018kdtmpt-21305. Truy cập ngày 28/12/2023;

      5.         Tổng Công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), Tổ chức hợp tác quốc tế Nhật Bản, Viện nghiên cứu Kinh tế Nhật Bản, 2016. Sổ tay hướng dẫn biểu quyết, trang 24.